Gıda kodeksi ve gıda yönetmeliği arasındaki farklar şunlardır:
Kapsam : Gıda kodeksi, belirli bir gıda veya gıda grubu için belirlenmiş özel kriterleri içeren gıda standartları, kılavuzlar ve uygulama kuralları bütünüdür. Gıda yönetmeliği ise, genel olarak gıdaların üretimi, etiketlenmesi, depolanması gibi süreçleri düzenleyen daha geniş kapsamlı bir mevzuattır
Amaç : Gıda kodeksi, uluslararası ticareti kolaylaştırmak ve gıda güvenliğini sağlamak amacıyla uyumlaştırmaya yardımcı olur. Gıda yönetmeliği ise, tüketici sağlığını korumak, adil uygulamaları teşvik etmek ve gıda zincirinde risk değerlendirmesine dayalı bir sistem oluşturmak gibi daha genel amaçlara hizmet eder
Uygulama : Gıda kodeksi, yatay ve dikey olarak ikiye ayrılır ve her bir gıda için özel olarak düzenlenir. Gıda yönetmeliği ise, bu kodekslerin uygulanmasını ve denetlenmesini içerir
Türk Gıda Kanunu ve Türk Gıda Kodeksinin temel ilkeleri şunlardır: 1. Tüketici Sağlığının Korunması: Gıda hakkında bilgilendirme, tüketici sağlığını koruyacak şekilde yapılır ve özellikle zararlı veya tehlikeli içeriklere dair bilgiler içerir. 2. Bilgilendirme Gereklilikleri: Gıdaların kimliği, bileşimi, özellikleri, besin öğeleri ve son kullanma tarihi gibi zorunlu bilgiler etiket üzerinde yer alır. 3. Yatay ve Dikey Kodeks: Yatay kodeks, tüm gıdalar için genel kuralları belirlerken, dikey kodeks belirli gıda grupları için özel kriterler içerir. 4. Hijyen ve Güvenlik: Gıda üretiminde hijyen kurallarına uyulması, çapraz bulaşma riskinin ortadan kaldırılması ve mikrobiyolojik kontrollerin yapılması zorunludur. 5. İsteğe Bağlı Bilgilendirme: Tüketiciyi yanıltıcı olmayan, bilimsel verilere dayanan isteğe bağlı bilgiler de verilebilir.
Türk Gıda Kodeksi'ne göre gıda katkı maddelerinin kullanım koşulları şunlardır: Güvenlik: Katkı maddesinin önerilen kullanım miktarının tüketici sağlığı açısından risk oluşturmaması gerekir. Teknolojik ihtiyaç: Ekonomik ve teknolojik açıdan başka yöntemlerle gerçekleştirilmesi mümkün olmayan bir teknolojik ihtiyaç bulunmalıdır. Yanıltmama: Kullanımının tüketiciyi yanıltmaması gerekir. Diğer mevzuat uyumu: Çevresel faktörler dahil olmak üzere, ilgili diğer mevzuat hükümlerine uyulması zorunludur. Ayrıca, gıda katkı maddelerinin tüketicilere yönelik avantajları ve yararları olmalı ve aşağıdaki amaçlardan en az birini karşılamalıdır: Gıdanın besin değerini koruması. Özel beslenme ihtiyaçları olan tüketici gruplarına yönelik olarak üretilen gıdalar için gerekli bileşenleri ve öğeleri sağlaması. Gıdanın doğasını, içeriğini veya kalitesini tüketiciyi yanıltacak şekilde değiştirmemek koşuluyla, kalitesinin ve stabilitesinin korunmasına katkı sağlaması veya organoleptik özelliklerini geliştirmesi. Gıda katkı maddeleri, işlenmemiş gıdalarda ve bebek formülleri, devam formülleri ve bebek ve küçük çocuk ek gıdalarında genellikle kullanılmaz.
Türk Gıda Kodeksi, Ulusal Gıda Kodeksi Komisyonu (UGKK) tarafından hazırlanır. UGKK, aşağıdaki üyelerden oluşur: Bakanlıktan gıda konusunda görev yapan iki üye; Sağlık Bakanlığından bir üye; Gıda konusunda uzman, bilim insanı niteliğinde her iki bakanlık tarafından seçilen birer üye; Türk Standartları Enstitüsünden bir üye; Gıda konusunda faaliyet gösteren ve en fazla üyeye sahip olan sivil toplum kuruluşundan bir üye. Komisyon, gıda kodeksi konusunda en yetkili merci olup, gıda kodeksi hazırlanması için yöntem belirleme, uluslararası toplantılara ilişkin ulusal görüşleri değerlendirme gibi görev ve yetkilere sahiptir.
Gıda, bir organizmanın besin desteği için tükettiği herhangi bir maddedir. Türk Dil Kurumu'na göre ise gıda kelimesinin tanımı "besin" olarak yapılmıştır. Gıda, bitkisel, hayvansal ve mantar kaynaklı olabilen, karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, mineral ve su içeren; çiğ, işlenmiş veya formüle edilmiş olarak bulunabilen besinlere verilen isimdir.
Gıda mevzuatının hazırlanmasından Ulusal Gıda Kodeksi Komisyonu (UGKK) sorumludur. UGKK, aşağıdaki kurum ve kuruluşlardan temsilcilerin katılımıyla oluşur: Gıda konusunda görev yapan iki üye ve bir uzman bilim insanı Bakanlıktan; Gıda konusunda uzman bir bilim insanı Sağlık Bakanlığından; Türk Standartları Enstitüsünden bir üye; Gıda konusunda faaliyet gösteren ve en fazla üyeye sahip olan sivil toplum kuruluşundan bir üye. Ayrıca, gıda mevzuatının hazırlanmasında Kodeks Alimentarius Komisyonu çalışmaları da takip edilir ve gerekli durumlarda görüş verilir. Gıda mevzuatının uygulanmasından ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı sorumludur.
Gıda katkı maddelerinin kullanımı, belirli yasal düzenlemelere tabidir. Türkiye'de bu düzenlemeler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre: Sadece yönetmelikte yer alan gıda katkı maddeleri, sadece yönetmelikte yazan ürünlerde ve saflık kurallarına uygun olarak kullanılabilir. Gıda katkı maddelerinin kullanımı, tüketiciyi yanıltacak veya kusurlu hammaddenin kullanımını maskeleyecek biçimde olamaz. Katkı maddelerinin miktarı, gıdaların etiketi üzerinde, "içindekiler" kısmında belirtilmelidir. Bu kurallara uygun olarak kullanıldığında, gıda katkı maddeleri insan sağlığına zararlı değildir.
Gıda güvenliği, gıdaların üretiminden tüketime kadar kimyasal, fiziksel, duyusal ve biyolojik niteliklerini koruyarak sağlıklı ve güvenilir bir şekilde tüketiciye sunulması için alınan önlemler bütünüdür. Gıda mevzuatı ise gıda maddelerinin taşıması gereken asgari kalite ve hijyen kriterlerini belirleyen bir kurallar dizisidir. Türkiye’de gıda güvenliğine ilişkin ilk yasa 1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı “Belediye Yasası”dır. Gıda mevzuatı ayrıca, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından ortaklaşa kurulan Kodeks Alimentarius Komisyonu gibi uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenen standartları da içerir.
Yemek
Hangi yoğurt daha sağlıklı asidik veya bazik?
Gıda israfını azaltmak için neler yapabiliriz?
Hangi meyve suları taze sıkılmalı?
Hamur açma tahtası ne denir?
Granül kahve ile toz kahve arasındaki fark ne?
Gıda raporunda hangi E kodları yasak?
Havucun en faydalı hali nedir?
Gıda güvenliği belgesi nasıl alınır?
Hakkı Efendi menengiç kahvesi kaliteli mi?
Hatay tepsi kebabı mı Adana kebap mı?
Hangi kahve öğütme ayarı daha iyi?
Hamsi en güzel hangi fırında pişer?
Hangi krakerler kilo aldırmaz?
Hangi balıklarda B12 yüksek?
Hangi etler işlenmiş et değildir?
Hangi çorbalar yoğurtla yapılır?
Hacı Bekir lokumları neden pahalı?
Hangi çeşit çilek balkonda yetişir?
Hamsi B12 vitamini açısından zengin mi?
Granül kahvede hangi kahve çekirdekleri kullanılır?
Hangi kahve kolesterol yapmaz?
Glutensiz ve karbonhidratsız ekmek var mı?
Hardal sosuna hangi soslar yakışır?
Hazır köfte harçları sağlıklı mı?
Hatay Künefesinin özelliği nedir?
Hangi sebzeler gaz yapmaz?
Hazır patatesin içinde katkı maddesi var mı?
Gurkha puro hangi ülkenin malı?
Günde kaç ekmek yemeli?
Hangi marka çikolatalarda alkol yok?
Hangi üzüm fidesi daha verimli?
Gyoza sosu nasıl yapılır?
Hangi ekmek daha az kalorili?
Grissini diyette ne kadar yenmeli?
Hangi pekmez şekeri en az yükseltir?
Hangi balıklarda civa en az?
Hamburger vektörel çizim nedir?
Hazır krem şanti içinde ne var?
Greyfurt kürü kaç gün yapılmalı?
Gülben Ergenin ilk eşi İlyas Atak ne iş yapıyor?