Anayasa'nın. maddesi , kamulaştırma ile ilgilidir ve şu şekildedir:
"Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir."
Bu maddeye göre, kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir
Kamulaştırmasız el atma, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na tabidir. Ancak, bu konuda özel bir düzenleme bulunmaması nedeniyle, 5999 sayılı kanunla Kamulaştırma Kanunu'na eklenen geçici 6. madde ve sonrasında Anayasa Mahkemesi'nin 30.06.2022 tarihli kararı üzerine 16.11.2022 tarihli 7421 sayılı kanunla eklenen geçici 19. madde ile düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca, 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kamulaştırmasız el atmadan doğan uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceği hüküm altına alınmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kamu yararının gerektirdiği hallerde taşınmaz malların devlet veya kamu tüzel kişileri tarafından kamulaştırılmasını düzenler. 4650 sayılı Kanun, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda değişiklik yaparak çeşitli düzenlemeler getirmiştir: Ödenek şartı: İdarelerce yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemlerine başlanamaz. Bedel tespiti: Kamulaştırma bedeli, asliye hukuk mahkemeleri tarafından tespit edilir. Satın alma usulü: Kamulaştırmalarda öncelikle satın alma usulü uygulanır. Bu değişiklikler, 24.04.2001 tarihinde kabul edilmiştir.
67 ve 68 sayılı kanunlarla 6830 ve 2942 sayılı kanunların kamulaştırma bedellerinin ödenme şekline dair bilgi bulunamadı. Ancak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre kamulaştırma bedelinin ödenme şekli şu şekildedir: Tarafların anlaşması halinde. Tarafların anlaşamaması halinde. Kamulaştırma bedelinin ilk taksiti, 3. maddenin 2. fıkrasına göre yapılan kamulaştırmalarda, yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına veya tespit edilememişse ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere ilgili bankaya yatırılır.
Kamulaştırma Kanunu'na göre kamulaştırma bedeli şu şekilde hesaplanır: 1. Taşınmazın piyasa değeri belirlenir. 2. Emsal değerler dikkate alınır. 3. Taşınmazın fiziksel durumu, imar durumu ve diğer özel koşulları değerlendirilir. Hesaplama süreci, genellikle bir değerleme uzmanı veya bilirkişi heyeti tarafından yürütülür. Kamulaştırma bedelinin tespiti ve artırılması için hukuki destek almak önemlidir.
Kamulaştırmada 7. madde belirtmesi, 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, idare tarafından kamulaştırma kararı verildikten sonra, kamulaştırma kararının tapu siciline şerh verilmesi için tapu müdürlüğüne yapılan bildirimi ifade eder. Bu bildirim üzerine tapu sicilinin beyanlar sütununa, "2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 7. maddesine göre belirtme" şeklinde ibare işlenir. Kamulaştırmada 10. madde belirtmesi ise, 7. madde belirtmesi yapıldıktan sonra, altı ay içinde kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belgenin tapu idaresine ibraz edilmemesi durumunda, şerhin tapu idaresince resen sicilden silineceğini ifade eder.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun eleştirilen bazı yönleri: Mülkiyet hakkının sınırlanması: Kanunun 38. maddesi, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir sınırlama getirdiği ve hak arama özgürlüğünü kısıtladığı için Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddelerine aykırı bulunmaktadır. Kamulaştırmasız el koyma: İdarenin, kamulaştırma prosedürünü uygulamadan özel mülkiyete fiilen el koyması, hukuka aykırı olarak değerlendirilmekte ve mal sahiplerine tazminat hakkı doğurmaktadır. Eksik veya geç ödeme: İdarelerin bazen kamulaştırma bedelini geç ödemesi veya gerçek değerinden düşük belirlemesi, maliklerin bedelin artırılması için dava açmasına neden olmaktadır. Kamu yararı kavramının kötüye kullanılması: Kamulaştırma işlemlerinin rant veya kişisel çıkar amacıyla kamu yararı kisvesi altında gerçekleştirilmesi, kamu yararı ilkesine aykırı olarak değerlendirilmektedir. İstisnai düzenlemeler: Anayasa Mahkemesi, 2942 sayılı Kanun'un 38. maddesini, 4.11.1983 tarihinden sonraki dönem için de uygulanmasının haklı bir temeli bulunmadığı gerekçesiyle iptal etmiştir.
Hukuk
Jandarma'da en yüksek uzman rütbesi nedir?
Kalkınma Bakanlığı hangi bakanlığa bağlıdır?
Karar düzeltme dilekçesi hangi hallerde kabul edilir?
Kamu araçlarında rayiç bedel farkı nasıl alınır?
Kadılık sistemi hangi mahkemelerde görülür?
Kanuni Esasi nedir kısaca özet?
Karadağ neden bağımsız bir ülke?
Kasten yaralanma sonucu iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
Kapalı çıkma yasağı ne zaman kalkıyor?
Kelebek bıçak oyuncak mı?
Kamulaştirma kanunu 46 madde nedir?
Kaza yapan araçta bulunan yolcular kusurlu sayılır mı?
Karşıyaka Asri Mezarlıkta mezar yeri nasıl alınır?
Karayazı adliyesi hangi ağır ceza mahkemesine bağlıdır?
Katiplik testi nasıl yapılır?
Kayıp kargo tazmin talebi reddedilirse ne olur?
K1 ve K2 belgesi nedir?
Kadroya geçen taşeron işçi kaç derece alır?
Kamu kurumlarına icra takibi başlatılabilir mi?
Kat irtifakı niteliği mesken ne demek?
Kapıda ödemede kargo ücreti kime ait?
Kat mülkiyetli tapu alınırsa ne olur?
Katı atık vergisi ödenmezse ne olur?
Kamu kurumlarına başvuru formu nereye gönderilir?
Kaymakam olmak için hangi sınava girmek gerekir?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi tek taraflı feshedilebilir mi?
Karayolu taşıma yönetmeliği kaç yıl geçerli?
Jandarma ve astsubay aynı mı?
Kazancı içtihat nedir?
Jandarma ve Genelkurmay Başkanlığı neden ayrıldı?
Kaçak giriş çıkış cezası kaç ay?
Japonya'da idam cezası neden var?
Kaç maç izleme sınırı var?
Kahvelerde bira ne zaman yasaklandı?
Karar ilam harcı kesinleşmeden istenebilir mi?
Kefalet senedinde kefil kim olur?
Kanada devleti kime bağlı?
Karaca iade kaç gün içinde yapılmalı?
Kasa fazlası tutanağı nasıl tutulur?
Kastı aşan yaralama kaç yıl ceza alır?