Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kelimenin okunuşuna göre ayrılır ve kesmeyle ayrılmaz
Örnekler:
Yazım kurallarına göre bitişik yazılan bazı ekler: Ek-fiilin çekimleri: "-ken", "-le", "-se". Sıfat-fiil ekleri: "-an/-en", "-r/-ar/-er/-ır/-ir", "-maz/-mez", "-mış/-miş". Kalıplaşmış geçmiş zaman ekleri: "-dı/-di/-du/-dü", "-tı/-ti/-tu/-tü". Geniş zaman ekleri: "-r/-ar/-er". Emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler: "albeni", "ateşkes", "çekyat", "kapkaç". Ayrıca, ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler, hane, name, zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler ve somut olarak yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler de bitişik yazılır.
Kısaltmaların okunuşu, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin okunuşuna, büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. Küçük harflerle yapılan kısaltmalar: cm’yi, kg’dan, mm’den, kr.un. Büyük harflerle yapılan kısaltmalar: BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin. Bazı istisnalar: Kelime gibi okunan kısaltmalar: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya. Yabancı kökenli kısaltmalar: Yerleşmiş bir okunuşları varsa bu okunuşa göre ek alır (örneğin, CNN’e, CNN’i, CNN’de). Numara sözünün kısaltması: No.lu, No.suz. Üs işaretli kısaltmalar: cm³e, m²ye, 64ten. Sert ünsüzle biten kısaltmalar: AGİK’in, CMUK’un, RTÜK’e. Birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalar: ÇUKOBİRLİK’e, FİSKOBİRLİK’in.
Büyük harfle yapılan kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınarak yazılır. Bazı örnekler: BDT’ye; TDK’den; THY’de; TRT’den; TL’nin. Ancak, kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır. Örneğin: ASELSAN’da; BOTAŞ’ın; NATO’dan; UNESCO’ya.
Kısaltmalara gelen eklerin yazılışı şu kurallara göre yapılır: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Bazı istisnai durumlarda kısaltmanın okunuşu temel alınır. Üç örnek: 1. Küçük harflerle yapılan kısaltma: m'yi (metrenin kısaltması). 2. Büyük harflerle yapılan kısaltma: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun kısaltması). 3. İstisnai durum: NATO'da (NATO'nun kısaltması).
TDK'ya göre özel isimlerde kısaltma yapılırken şu kurallara dikkat edilir: Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz. Özel ad, unvan veya rütbe olan kısaltmalarda ilk harf büyük yazılır. Cins isim olan kısaltmalarda ilk harf küçük yazılır. Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır. Örnekler: Prof. (Profesör); Dr. (Doktor); Alb. (Albay); TDK (Türk Dil Kurumu); TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi).
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek ek, kelimenin uzun şeklinin okunuşuna göre belirlenir. Örnekler: cm’yi; kg’dan; m’ye; mm’de. Nokta kullanılan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman okunuşta sert ses yumuşatılmaz. Örnekler: AGİK’in; CMUK’un; RTÜK’e; TÜBİTAK’ın. Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması normaldir. Örnekler: ÇUKOBİRLİK’e; FİSKOBİRLİK’in.
Evet, tarih kısaltmalarına gelen ekler ayrılır ve bu ekler kesme işaretiyle yazılır. Örnekler: 17 Aralık’a; 30 Ağustos kutlamaları; 15 Eylül’de. Ancak, belirli bir tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar ve bu adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Örnek: pazar günü.
Blog
Kaçamak yapmak ne anlama gelir?
Kit ne anlama gelir?
Kurdelenin diğer adı nedir?
Kural dışı ne demek TDK?
Kimse zannettiği kadar meşgul değildir kimin sözü?
Koç burcunu ne değiştirir?
Kebir ne anlama gelir?
Köşe olmak deyim mi?
Koç burcu hangi astroloji?
Kutup yıldızı kolye ne anlama gelir?
Koca kelimesinin kaç tane eş anlamı vardır?
Koç yönetici gezegen Mars nasıl etkiler?
Kentsel dönüşüm yarısı bizden kampanyası ne zaman başlıyor?
Kodaman ve patron aynı mı?
Koku bulmaca ne demek?
Köşeli parantez yerine kare parantez kullanılır mı?
Kök çakra neresi?
Kurgusal ne demek?
Köpek patisi nasıl denir?
Kolay gele yerine ne kullanılır?
Korece ve Japonca neden Altay dili?
Konulu ve cilveli ne demek?
Kuzey Ay düğümü Akrep hangi ev?
Körle yatan şaşı kalkar ne anlama gelir?
Kayseri'de en büyük ilçe Kocasinan mı?
Kaç tane büyükşehir ve ilçe var?
Kiril alfabesi Latin alfabesine nasıl çevrilir?
Kids kime denir?
Komut ve emir aynı şey mi?
Kırgız Türkçesini öğrenmek zor mu?
Kocaeli İzmit mahalle sınırları nasıl belirlenir?
Kelem hangi yöreye ait?
Kurallı ve devrik cümle nedir etkinlik?
Kılıç Prensi ters ne anlama gelir?
Kayınconun eşine neden yenge denir?
Kırklareli'nin kaç tane ilçesi var?
Kepez Aras Kargo hangi mahallede?
Kilis'te doğalgaz var mı?
Kaç çeşit basit fiil vardır?
Korkaklara ne denir?