Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kelimenin okunuşuna göre ayrılır ve kesmeyle ayrılmaz
Örnekler:
Yazım kurallarına göre bitişik yazılan bazı ekler: Ek-fiilin çekimleri: "-ken", "-le", "-se". Sıfat-fiil ekleri: "-an/-en", "-r/-ar/-er/-ır/-ir", "-maz/-mez", "-mış/-miş". Kalıplaşmış geçmiş zaman ekleri: "-dı/-di/-du/-dü", "-tı/-ti/-tu/-tü". Geniş zaman ekleri: "-r/-ar/-er". Emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler: "albeni", "ateşkes", "çekyat", "kapkaç". Ayrıca, ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler, hane, name, zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler ve somut olarak yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler de bitişik yazılır.
Kısaltmaların okunuşu, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin okunuşuna, büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. Küçük harflerle yapılan kısaltmalar: cm’yi, kg’dan, mm’den, kr.un. Büyük harflerle yapılan kısaltmalar: BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin. Bazı istisnalar: Kelime gibi okunan kısaltmalar: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya. Yabancı kökenli kısaltmalar: Yerleşmiş bir okunuşları varsa bu okunuşa göre ek alır (örneğin, CNN’e, CNN’i, CNN’de). Numara sözünün kısaltması: No.lu, No.suz. Üs işaretli kısaltmalar: cm³e, m²ye, 64ten. Sert ünsüzle biten kısaltmalar: AGİK’in, CMUK’un, RTÜK’e. Birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalar: ÇUKOBİRLİK’e, FİSKOBİRLİK’in.
Büyük harfle yapılan kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınarak yazılır. Bazı örnekler: BDT’ye; TDK’den; THY’de; TRT’den; TL’nin. Ancak, kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır. Örneğin: ASELSAN’da; BOTAŞ’ın; NATO’dan; UNESCO’ya.
Kısaltmalara gelen eklerin yazılışı şu kurallara göre yapılır: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Bazı istisnai durumlarda kısaltmanın okunuşu temel alınır. Üç örnek: 1. Küçük harflerle yapılan kısaltma: m'yi (metrenin kısaltması). 2. Büyük harflerle yapılan kısaltma: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun kısaltması). 3. İstisnai durum: NATO'da (NATO'nun kısaltması).
TDK'ya göre özel isimlerde kısaltma yapılırken şu kurallara dikkat edilir: Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz. Özel ad, unvan veya rütbe olan kısaltmalarda ilk harf büyük yazılır. Cins isim olan kısaltmalarda ilk harf küçük yazılır. Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır. Örnekler: Prof. (Profesör); Dr. (Doktor); Alb. (Albay); TDK (Türk Dil Kurumu); TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi).
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek ek, kelimenin uzun şeklinin okunuşuna göre belirlenir. Örnekler: cm’yi; kg’dan; m’ye; mm’de. Nokta kullanılan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman okunuşta sert ses yumuşatılmaz. Örnekler: AGİK’in; CMUK’un; RTÜK’e; TÜBİTAK’ın. Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması normaldir. Örnekler: ÇUKOBİRLİK’e; FİSKOBİRLİK’in.
Evet, tarih kısaltmalarına gelen ekler ayrılır ve bu ekler kesme işaretiyle yazılır. Örnekler: 17 Aralık’a; 30 Ağustos kutlamaları; 15 Eylül’de. Ancak, belirli bir tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar ve bu adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Örnek: pazar günü.
Blog
Kurtların ulumasını duymak ne anlama gelir?
Küçük bahçeye hangi havuz yapılır?
Kağnı ne anlama gelir?
Kayzer neden Alman imparatoru?
Kuru tütün kaç günde nemlenir?
Kerahat vaktine denk gelirse ne olur?
Kitapta yazar adı nereye yazılır?
Kuzey ve güney ay düğümleri ne anlama gelir?
Kinaye örnekleri nelerdir?
Kocaeli bit pazarı ne zaman kuruluyor?
Kağıthane-Mecidiyeköy metrosu kaç durak?
Koç ve Yay birlikteliği nasıl olur?
Kristal neden değerli?
Küçüme ne demek?
Kore'de neden 2 alfabe var?
KMV ne demek?
Kongre ve konvansiyon arasındaki fark nedir?
Kimse neden olumsuz cümlelerde kullanılır?
Kelime üretici nasıl yapılır?
Kaşe mürekkebi ve ıstampa aynı mı?
Kürtçe sayılar nasıl okunur?
Kök Zümrüt değerli mi?
Kürtçe nasılsın sorusuna nasıl cevap verilir?
Köpek balığının hangi eti yenmez?
Korece kadın isimleri nasıl okunur?
Ki bağlacı ile ilgili cümleler nelerdir?
Kinaye ve mecaz aynı şey mi?
Kaynamak ne anlama gelir?
Kulaç hangi köken?
Kentsoylu ve burjuva aynı mı?
Küçük hanımefendi ve küçük beyefendi ne demek?
Kip ve kip eki aynı şey mi?
Koca ne demek?
Klavuz kelimesinin kökeni nedir?
Kolombiya neden İspanyolca konuşuyor?
Kesilmiş hayvan görmek ne demek?
Kemal ve kâmil aynı şey mi?
Kuzen ve abla arasındaki fark nedir?
Kitap okuma alışkanlığı ingilizcede nasıl anlatılır?
Kınıfırın bed renk olması ne anlama gelir?