Kafiye şeması düz olan şiirlere "düz uyak" veya "mesnevi uyak" denir
Evet, kafiye ve uyak aynı anlama gelir. Kafiye ya da uyak, şiirde mısra sonlarında bulunan sözcüklerin son heceleri arasındaki ses benzerliğidir.
Kafiye, şiirde en az iki dize sonunda tekrarlanan, anlam ve görev bakımından birbirinden farklı ek ve sözcükler arasındaki ses benzerliğidir. Halk edebiyatında kafiye yerine “ayak” terimi kullanılır. Kafiyeyi oluşturan seslerden sonra aynen tekrarlanan ek ve kelimelere ise redif denir.
Kafiye ve uyak arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Kafiye, şiirde en az iki dize sonunda, anlam ve görev bakımından birbirinden farklı ek ve sözcükler arasındaki ses benzerliğidir. Uyak ise kelimelerin sonlarında bulunan ses benzerliklerini ifade eder; dolayısıyla kafiyenin olduğu her yerde uyak vardır, ancak uyak her zaman sadece kafiye olmayabilir. Ayrıca, halk edebiyatındaki kafiye karşılığı “ayak”tır.
Düz kafiye, özellikle mesnevi, kaside ve gazel türlerinde sıkça kullanılır. Düz kafiyenin kullanıldığı bazı şiir türleri: Beyitler: Beyitlerde her iki dize düz kafiye ile yazılabilir. Dörtlükler: Dörtlüklerde genellikle tüm dizeler düz kafiye ile yazılır. Düz kafiye, "aabb", "aaab", "aaxa", "aaaa", "bbba" gibi düzenlerde kullanılabilir.
Kafiye (uyak), şiirde mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine denir. Kafiye çeşitleri: Yarım kafiye: Tek ses/harf benzerliğine dayanan kafiyedir. Tam kafiye: İki ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Zengin kafiye: Üç ya da daha çok ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Tunç kafiye: Ses/harf benzeşmesinin üçten fazla olması durumunda kelimelerin biri genellikle diğerini içine alır. Cinaslı kafiye: Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir. Kafiye şeması, mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün kafiye düzeninin çıkarılmasıdır. Redif, dize sonlarında yinelenen aynı görevdeki ekler ya da sözcüklerdir.
Düz kafiye, bir dörtlüğün bütün dizelerinin birbiriyle uyaklı ya da ilk üç mısra birbiriyle uyaklı dördüncü dize serbest şekilde olmasıdır. Düz kafiye, şu şekillerde olabilir: “a a a b”; “bbbc”; “cc”; “a a b b”; “aaba” (aaxa). Örnek: >Gül büyütenlere mahsus hevesle a Renk renk dertlerimi gözümde besle a Yalnız, annem gibi o ılık sesle a İçimde dövünüp ağlama gurbet. Necip Fazıl Kısakürek.
En çok kullanılan kafiye şemalarından bazıları şunlardır: ABAB (Alternatif Kafiye). XAXA. AAAA (Monorhyme). AABB. ABBA. Düz Kafiye. Çapraz Kafiye. Sarma (Sarmal) Kafiye. Kafiye şemaları, şiirin türüne ve tarzına göre değişiklik gösterebilir.
Kültür ve Sanat
Karaman 1468'de kime verildi?
Japon sanatları nelerdir?
Kars'ın en ünlü aşıkları kimlerdir?
Jik patik ne işe yarar?
Junjou Romantica manga kaç cilt?
Kartal neden dövmede kullanılır?
Kalem Kırılaydı Vay Kader hangi yöreye ait?
Kardan Aydınlık akorları nelerdir?
Kalem şairi kimdir?
Kapıldım gidiyorum bahtımın rüzgarına kim yazdı?
Japon kültüründe misafirin yanında ne yapılmaz?
Işıl Işık hangi tür kitap yazar?
Joseon'un en uzun süre tahtta kalan kralı kimdir?
Kardan Adam neden yapılır?
Japonya'nın en büyük şehri Tokyo mu?
Kadınlar matinesi ne zaman yapılır?
Karantina 1 kitap ne zaman çıktı?
Japonlar neden kiraz çiçeğine bu kadar düşkün?
Jön Türk liderleri kimlerdir?
Illustration yapmak ne demek?
Karakalem en iyi hangi Türk ressam yapar?
Kardan adam vektörel nasıl çizilir?
Karakalem portre ve figür aynı mı?
Hüseyin Kağıt sağım solum yalan ne zaman çıktı?
Ip Man ve öğretmenleri kimlerdir?
Jackie chan'in ailesi neden Çin'den kaçtı?
Hızlı rap yapan kim?
Japonlar çocuklarına neden erkek ismi koyar?
Kapıcı Hüsam'ın gerçek adı ne?
Isparta'nın tarihçesi kısaca özet?
Kahraman anlatıcı ve gözlemci anlatıcı nedir?
Kartela baskı nedir?
Karantina serisi kaç kitap ve kaç sayfa?
Karahisar kalesini kim fethetti?
Hun Attila'nın en büyük savaşı hangisi?
Isekaide cheat skill ne anlatıyor?
Kadın portre resmi nedir?
Karikatüristik görsel nedir?
Hüsnuyusuf çiçeğinin hikayesi nedir?
Japonların zaman anlayışı nedir?