Kafiye şeması düz olan şiirlere "düz uyak" veya "mesnevi uyak" denir
Evet, kafiye ve uyak aynı anlama gelir. Kafiye ya da uyak, şiirde mısra sonlarında bulunan sözcüklerin son heceleri arasındaki ses benzerliğidir.
Kafiye, şiirde en az iki dize sonunda tekrarlanan, anlam ve görev bakımından birbirinden farklı ek ve sözcükler arasındaki ses benzerliğidir. Halk edebiyatında kafiye yerine “ayak” terimi kullanılır. Kafiyeyi oluşturan seslerden sonra aynen tekrarlanan ek ve kelimelere ise redif denir.
Kafiye ve uyak arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Kafiye, şiirde en az iki dize sonunda, anlam ve görev bakımından birbirinden farklı ek ve sözcükler arasındaki ses benzerliğidir. Uyak ise kelimelerin sonlarında bulunan ses benzerliklerini ifade eder; dolayısıyla kafiyenin olduğu her yerde uyak vardır, ancak uyak her zaman sadece kafiye olmayabilir. Ayrıca, halk edebiyatındaki kafiye karşılığı “ayak”tır.
Düz kafiye, özellikle mesnevi, kaside ve gazel türlerinde sıkça kullanılır. Düz kafiyenin kullanıldığı bazı şiir türleri: Beyitler: Beyitlerde her iki dize düz kafiye ile yazılabilir. Dörtlükler: Dörtlüklerde genellikle tüm dizeler düz kafiye ile yazılır. Düz kafiye, "aabb", "aaab", "aaxa", "aaaa", "bbba" gibi düzenlerde kullanılabilir.
Kafiye (uyak), şiirde mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine denir. Kafiye çeşitleri: Yarım kafiye: Tek ses/harf benzerliğine dayanan kafiyedir. Tam kafiye: İki ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Zengin kafiye: Üç ya da daha çok ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Tunç kafiye: Ses/harf benzeşmesinin üçten fazla olması durumunda kelimelerin biri genellikle diğerini içine alır. Cinaslı kafiye: Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir. Kafiye şeması, mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün kafiye düzeninin çıkarılmasıdır. Redif, dize sonlarında yinelenen aynı görevdeki ekler ya da sözcüklerdir.
Düz kafiye, bir dörtlüğün bütün dizelerinin birbiriyle uyaklı ya da ilk üç mısra birbiriyle uyaklı dördüncü dize serbest şekilde olmasıdır. Düz kafiye, şu şekillerde olabilir: “a a a b”; “bbbc”; “cc”; “a a b b”; “aaba” (aaxa). Örnek: >Gül büyütenlere mahsus hevesle a Renk renk dertlerimi gözümde besle a Yalnız, annem gibi o ılık sesle a İçimde dövünüp ağlama gurbet. Necip Fazıl Kısakürek.
En çok kullanılan kafiye şemalarından bazıları şunlardır: ABAB (Alternatif Kafiye). XAXA. AAAA (Monorhyme). AABB. ABBA. Düz Kafiye. Çapraz Kafiye. Sarma (Sarmal) Kafiye. Kafiye şemaları, şiirin türüne ve tarzına göre değişiklik gösterebilir.
Kültür ve Sanat
Kar Tanesinin devamı var mı?
Karakoyunlu Devleti'ni kim kurdu?
Karaduta Yaslandım türküsünü kim söylüyor?
Kars'ın en eski tarihi eseri nedir?
Hümayun ve hümayun şah ne demek?
Kanal A'nın sahibi kim?
Kaan Kazganın ailesi nereli?
Kanal D Ana Haber 2008'de kim sunuyor?
Hüsnü talil ve hüsnü tahyil arasındaki fark nedir?
Karaoğlan'ın gerçek hikayesi nedir?
Josei türü ne zaman çıktı?
Japonların en büyük kalesi hangisi?
Kapalı çarşıda kaç tane bedesten var?
Karakalem obje çizimi nasıl yapılır?
Kafa çizimi nasıl yapılır?
Kalp Muhafızının sonunda ne oluyor?
Jennie Kim kaç yılında doğdu?
Karadağ'daki Türkler nerede yaşıyor?
Japon mafyası neden yakuza?
Kahtâlı Mıçe aslen nereli ve kaç evlilik yaptı?
II. Bayezid neden 30 yıl tahtta kaldı?
Karacasu neden önemli?
Kaptan tsubasa neden kaldırıldı?
Japonya kaç yılda imparatorluk oldu?
Jinx mangası Türkçe var mı?
Karınca fosilli tesbih değerli mi?
Kardan adama neden renkli burun yapılır?
Kafadenginin en zor kitabı hangisi?
Karadeniz hamsi şenliği nerede yapılır?
Hüseynik hikayesi gerçek bir hikaye mi?
Kar Küresi serisi kaç kitap?
Kabile yaşam şekilleri nelerdir?
Hükümet konakları ne zaman yapıldı?
Hüsrev ve Şirin'in hikayesi Hüsrev-İ Rum kimin eseri?
Jisoo Blackpink'ten önce hangi dizide oynadı?
Kalemle çizgi film nasıl yapılır?
Kakofonik ses ne demek?
Karahanlar ve Gazneliler Türk devleti mi?
Kanaviçe ve goblen arasındaki fark nedir?
Karya ve Kalikarya aynı mı?