Zirai kazançlar ve serbest meslek kazançları ticari kazanç sayılmaz
Gelir ve kazanç arasındaki temel fark, hesaplama ve kapsamlarıdır: Gelir, bir işletmenin mal veya hizmet satışından elde ettiği toplam para miktarını ifade eder. Kazanç ise, gelirden tüm maliyet ve giderlerin (üretim, işletme, pazarlama vb.) çıkarılmasıyla elde edilen net para miktarıdır. Özetle, gelir işletmenin ne kadar para kazandığını, kazanç ise ne kadar net kazanç elde ettiğini gösterir.
Arızi kazanç ve sürekli kazanç arasındaki temel fark, kazancın düzenli bir faaliyetten mi yoksa beklenmedik bir durumdan mı elde edildiğidir. Arızi kazanç, süreklilik göstermeyen ve genellikle beklenmedik bir şekilde elde edilen gelir türüdür. Sürekli kazanç, düzenli ticari faaliyetler veya mesleki uğraşlar sonucunda elde edilir. Ayrıca, arızi kazançlar belirli sınırların üzerinde ise vergilendirilir ve beyan edilmesi gerekir.
Arızi kazançlar, devamlılık arz etmeyen faaliyetlerden elde edilen gelirlerdir. Vergiye tabi arızi kazançlar şunlardır: Arızî olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançlar. Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyeti ile serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hâsılat. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştemallıklar. Arızî olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hâsılat. Gerçek usulde vergiye tâbi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar. Dar mükellefiyete tâbi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızî olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar. 2025 yılı için arızi kazanç sınırı (istisna tutarı) 123.000 TL olarak belirlenmiştir.
Gelir Vergisi Kanunu'na göre ticari kazanç, her türlü sınai ve ticari faaliyet sonucu elde edilen gelirdir. Ticari kazanç, iki farklı esasa göre tespit edilebilir: 1. İşletme Hesabı Esası: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki olumlu farktır. 2. Bilanço Esası: Teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonundaki ve başındaki değerleri arasındaki olumlu farktır.
Arızi olarak vergilendirilen gelirler, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 82. maddesinde altı bent halinde sayılmıştır: 1. Ticari muamelelerin icrasından elde edilen kazançlar: Arızi olarak yapılan ticari faaliyetler. 2. İşletmenin durdurulması karşılığında elde edilen hasılat: Ticari, zirai veya serbest meslek faaliyetinin durdurulması ya da terk edilmesi. 3. Gayrimenkul tahliyesinden doğan kazançlar: Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ve peştemallıklar. 4. Serbest meslek faaliyetleri hasılatı: Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri. 5. Terk edilen işlerle ilgili sonradan elde edilen kazançlar: Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işlerle ilgili sonradan elde ettikleri kazançlar. 6. Ulaşım işleri: Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında yaptıkları ulaştırma işleri. 2025 yılı için arızi kazanç istisna tutarı 280.000 TL olarak belirlenmiştir; bu tutarın altındaki kazançlar gelir vergisine tabi tutulmaz.
Ticari işletme sayılan kişiler ve kuruluşlar: Gerçek veya tüzel kişiler: Bir ticari işletmeyi kendi adına işleten kişiler tacir olarak kabul edilir. Ticaret şirketleri: Kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketler ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik ve tacir sıfatını kazanırlar. Kamu tüzel kişileri: Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri, ticaret şirketi olmaksızın da ticari işletme açabilir ve tacir sayılabilirler. Vakıf ve dernekler: Kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kurulan vakıf ve dernekler de tacir sayılır. Ticari işletme sayılmayan kuruluşlar: Kar amacı gütmeyen kuruluşlar: Dernekler, vakıflar gibi kar amacı gütmeyen kuruluşlar ticari işletme sayılmaz.
Gelir vergisi beyannamesinde yer alan diğer kazanç ve iratlar şunlardır: Değer artışı kazançları. İvazsız olarak edinilen veya tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan fazla süreyle elde tutulan menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar. Telif hakları ve ihtira beratlarının, müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kişiler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar. Arızi kazançlar. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılat. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ve peştemallıklar. Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılat. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacakların ve karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil).
Ekonomi
Hadi ve Tom Bank aynı mı?
Hangi saatlerde emekli maaşı yatar?
Haber Türk gazetesi kimin?
GS1 e-ticarette zorunlu mu?
Hangi taş daha değerli ve pahalı?
Hisse senedi almak karlı mı?
Günlük icmal tablosu nedir?
Harcama ve tüketim arasındaki fark nedir ekonomi?
Hinterlandı geniş olan liman ne demek?
Hazine destekli factoring nedir?
Gümrük tarifesi parafin nedir?
Gratis kart ile giriş yapınca ne oluyor?
Hangi bölüm mezunları işyeri açabilir?
Hangi paylaşımlara reklam yazmak gerekir?
Hadi Kart hangi bankaya ait?
Hangi vergi hangi kodla ödenir?
Güvencell sigorta kime ait?
Halis Muhlis benchmarking nedir?
HepsiBuraSA ne zaman kuruldu?
Halkbank'ın eski logosu neden değişti?
Hedef holding ne iş yapar?
Gümüş altın paritesi nasıl hesaplanır?
Hesap ekstresi nereden alınır YouTube?
Gümüş yatırımı ne zaman yapılmalı?
Hepiyi Sigorta kime ait?
Hesap kesim ve son ödeme tarihi aynı mı?
Halkbank dahili kodlar nelerdir?
Hisse senedi defter değeri nasıl hesaplanır?
Halka Arzlar neden riskli?
Hangi marka hangi firmanın yan ürünü?
GSS af çıkarsa kimler yararlanacak?
Hamiline bono riskli mi?
Hal fiyatları nereden öğrenilir?
Hangi ödemeler SGK primine dahil edilmez?
Halkbank stokta daire ne demek?
Hangi ürünlerde KDV 20'ye çıktı?
Hisse senedi konsolide olursa ne olur?
Gürcistan parası Türkiye'de geçerli mi?
HGS ceza faturası nereye gönderilir?
Hedef kumbarasında 20.000 TL kaç ay sürer?