Zirai kazançlar ve serbest meslek kazançları ticari kazanç sayılmaz
Gelir ve kazanç arasındaki temel fark, hesaplama ve kapsamlarıdır: Gelir, bir işletmenin mal veya hizmet satışından elde ettiği toplam para miktarını ifade eder. Kazanç ise, gelirden tüm maliyet ve giderlerin (üretim, işletme, pazarlama vb.) çıkarılmasıyla elde edilen net para miktarıdır. Özetle, gelir işletmenin ne kadar para kazandığını, kazanç ise ne kadar net kazanç elde ettiğini gösterir.
Arızi kazanç ve sürekli kazanç arasındaki temel fark, kazancın düzenli bir faaliyetten mi yoksa beklenmedik bir durumdan mı elde edildiğidir. Arızi kazanç, süreklilik göstermeyen ve genellikle beklenmedik bir şekilde elde edilen gelir türüdür. Sürekli kazanç, düzenli ticari faaliyetler veya mesleki uğraşlar sonucunda elde edilir. Ayrıca, arızi kazançlar belirli sınırların üzerinde ise vergilendirilir ve beyan edilmesi gerekir.
Arızi kazançlar, devamlılık arz etmeyen faaliyetlerden elde edilen gelirlerdir. Vergiye tabi arızi kazançlar şunlardır: Arızî olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançlar. Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyeti ile serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hâsılat. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştemallıklar. Arızî olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hâsılat. Gerçek usulde vergiye tâbi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar. Dar mükellefiyete tâbi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızî olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar. 2025 yılı için arızi kazanç sınırı (istisna tutarı) 123.000 TL olarak belirlenmiştir.
Gelir Vergisi Kanunu'na göre ticari kazanç, her türlü sınai ve ticari faaliyet sonucu elde edilen gelirdir. Ticari kazanç, iki farklı esasa göre tespit edilebilir: 1. İşletme Hesabı Esası: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki olumlu farktır. 2. Bilanço Esası: Teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonundaki ve başındaki değerleri arasındaki olumlu farktır.
Arızi olarak vergilendirilen gelirler, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 82. maddesinde altı bent halinde sayılmıştır: 1. Ticari muamelelerin icrasından elde edilen kazançlar: Arızi olarak yapılan ticari faaliyetler. 2. İşletmenin durdurulması karşılığında elde edilen hasılat: Ticari, zirai veya serbest meslek faaliyetinin durdurulması ya da terk edilmesi. 3. Gayrimenkul tahliyesinden doğan kazançlar: Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ve peştemallıklar. 4. Serbest meslek faaliyetleri hasılatı: Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri. 5. Terk edilen işlerle ilgili sonradan elde edilen kazançlar: Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işlerle ilgili sonradan elde ettikleri kazançlar. 6. Ulaşım işleri: Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında yaptıkları ulaştırma işleri. 2025 yılı için arızi kazanç istisna tutarı 280.000 TL olarak belirlenmiştir; bu tutarın altındaki kazançlar gelir vergisine tabi tutulmaz.
Ticari işletme sayılan kişiler ve kuruluşlar: Gerçek veya tüzel kişiler: Bir ticari işletmeyi kendi adına işleten kişiler tacir olarak kabul edilir. Ticaret şirketleri: Kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketler ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik ve tacir sıfatını kazanırlar. Kamu tüzel kişileri: Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri, ticaret şirketi olmaksızın da ticari işletme açabilir ve tacir sayılabilirler. Vakıf ve dernekler: Kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kurulan vakıf ve dernekler de tacir sayılır. Ticari işletme sayılmayan kuruluşlar: Kar amacı gütmeyen kuruluşlar: Dernekler, vakıflar gibi kar amacı gütmeyen kuruluşlar ticari işletme sayılmaz.
Gelir vergisi beyannamesinde yer alan diğer kazanç ve iratlar şunlardır: Değer artışı kazançları. İvazsız olarak edinilen veya tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan fazla süreyle elde tutulan menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar. Telif hakları ve ihtira beratlarının, müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kişiler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar. Arızi kazançlar. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılat. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ve peştemallıklar. Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılat. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacakların ve karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil).
Ekonomi
Hesap cüzdanı olmazsa ne olur?
Günlük vadeli mi daha iyi aylık vadeli mi?
GTIP kodu nasıl okunur?
Hafta sonu takas işlemi nasıl yapılır?
Habaş neden önemli?
Gremseden daha değerli altın var mı?
Hedef ve strateji arasındaki fark nedir?
Headhunter ne iş yapar?
Gümrük kayıt belgesi nedir?
Harem Altın canlı piyasa nasıl takip edilir?
Hangi durumlarda tahsilat makbuzu kesilmez?
Gratis online alışverişte kart geçerli mi?
Göçmen girişimciler ne iş yapar?
Gremse altın mı daha değerli tam altın mı?
Götürü gider yöntemi nedir?
Hasan Aslanoba hangi şirketin sahibi?
Hepsiburada'nın web sitesi kime ait?
Halkbank Mobil Bankacılık Nasıl Açılır?
Hesap bakım ücreti neden alınıyor?
Hisse buyback iyi mi?
Gross margin ve gross profit arasındaki fark nedir?
Halkbank internet bankacılığı ile ödeme nasıl yapılır?
Gümüşün ons mu daha değerli gram mı?
Hangi paralar tedavülden kalktı?
Hadi kredi kartı mı ön ödemeli kart mı?
Hesap blokeli olunca EFT nasıl yapılır?
Hazıra dağ dayanmaz ne demek?
Hegemonik ne demek?
Harç Pulu ATM'den Alınır mı?
Grupanya güvenilir mi?
Hacim fiyat analizi nasıl yapılır?
Hangi durumlarda banka promosyonu yenilenir?
Halis Toprak hangi şirketin sahibi?
Halkbank mobil cep telefonu doğrulama nasıl yapılır?
GSMH nasıl hesaplanır örnek?
Hisse miktarı nasıl hesaplanır?
Hangi bankalar devlet tarafından kapatıldı?
Hangi muhasebe programı daha kolay kullanılır?
Hangi defterler notere onaylatılır?
Hem long hem short açmak mantıklı mı?