Haberde ters piramit ve düz piramit şu anlamlara gelir:
Ters piramit . Haberde bilgilerin hedef kitlenin ilgisine göre en önemliden daha az önemliye doğru sıralandığı yazım tekniğidir
Düz piramit . Ters piramit tekniğinin aksine ayrıntıdan başlanarak haberin en önemli unsurlarının sonda verildiği yazım tekniğidir
Ters piramit ve düz piramit şu şekilde örneklendirilebilir:
Ters piramit . "Bolu’da meydana gelen trafik kazasında 3 kişi öldü, 1 kişi de yaralandı" cümlesi giriş paragrafı, "Edinilen bilgiye göre Bolu – Mudurnu karayolunda Hayati Arslan yönetimindeki kamyon Özgür Orukoğlu yönetimindeki otomobille çarpıştı" cümlesi ise haberin gövdesi olarak örneklendirilebilir
Düz piramit . "Dünya genelinde yapılan bir araştırma, kadınların erkeklere oranla eşlerini çok daha fazla aldattıklarını ortaya koydu" cümlesi giriş, "Çeşitli ülkelerden 75 bin kişinin katıldığı anketten ilginç sonuçlar çıktı" cümlesi ise haberin gövdesi olarak örneklendirilebilir
Ters piramit ve düz piramit şu şekilde de özetlenebilir:
Ters piramit . Haberin önemli bölümünü ilk önce verir, ancak hedef kitlenin haberi sonuna kadar okumaya veya izlemeye teşvik etmez
Düz piramit . Haberin sonucu ancak haberin sonunda anlaşılabilir
Ters piramit ve düz piramit şu şekilde de karşılaştırılabilir:
Yorum . Ters piramit tekniğinde yorumlara ve öznel ifadelere yer verilmezken, düz piramit tekniğinde giriş cümlelerinde yoruma da yer verilir
Kullanım alanı . Ters piramit tekniği, haber yazımında mesleki bir standart olarak kabul edilir ve haber yazma eğitimlerinde temel alınan bir modeldir. Düz piramit tekniği ise gazete haberciliğinde uygun olmamakla birlikte dergi haberciliğinde en çok kullanılan tekniktir
Düz ve ters piramit teknikleri arasındaki temel fark, haberdeki bilgilerin sıralanış biçimidir: Ters Piramit Tekniği: En önemli bilgiler başta verilir ve detaylar giderek daha az önemliye doğru sıralanır. Düz Piramit Tekniği: Ayrıntıdan başlanır ve önemli kısımlar sona saklanır. Özetle: - Ters Piramit: Önemli → Az Önemli - Düz Piramit: Az Önemli → Önemli
Ters piramit tekniği, haber yazımında kullanılan ve en önemli bilgilerin başta verildiği bir yöntemdir. Örnek bir ters piramit tekniği haberi: "Paris - Araştırmacılar, bir anı ya da olayı daha önce görmüş olma, yaşamış olma hissi anlamına gelen ‘déjà vu’ hakkında yeni ipuçları yakaladı. Deneyler, ‘déjà vu’nün, tetikleyici gerçek bir anı olmadan da yaşanabileceğini gösteriyor. Birleşik Krallık’daki Leedes Üniversitesinde 18 denek üzerinde yapılan hipnoz deneyi, ‘déjà vu’nün “iki aşamalı” bir süreç olduğunu ortaya koydu. Deneye katılanlar kendilerine 24 değişik kelime gösterildikten sonra hipnoza sokuldu. Hipnoz sırasında deneklere, “kırmızı çerçeveler içinde gösterilecek kelimelerin bir tanıdıklık hissi uyandıracağı, yeşil çerçeve içinde gösterilenleriyse daha önce görmüş olduklarını hissedecekleri” söylendi. Hipnozdan çıkarılan deneklere değişik renkteki çerçevelerde ve bazıları ilk listede yer almayan kelimeler gösterildi. Kırmızı ve yeşil çerçevede gösterilen kimi alakasız kelimeler bazı deneklerde “déjà vu” hissi uyandırdı. Deneyin sonucuna göre tanıdık bir obje veya sahneyle karşılaşılmasının ardından, beyin ilk olarak hafıza arşivinden, o an görülen sahneye dair izler arıyor. Eğer iz varsa beynin farklı bir bölümü sahneyi veya objeyi tanıdık olarak belirliyor ve “déjà vu” hissi yaratıyor." Bu örnekte, en önemli bilgi (déjà vu'nun tetikleyici bir anı olmadan da yaşanabileceği) ilk cümlede verilmiştir.
Düz piramit kuralına göre haberin giriş bölümü, bir öykü tarzında başlar ve az önemli unsurlar önce verilerek, olayın detayı haberin sonunda okura sunulur. Giriş bölümünde ayrıca: Yoruma yer verilebilir. Ne, nerede, ne zaman, nasıl, niçin gibi soruların yanıtlarından bazıları bulunur. Bu teknik, daha çok dergi haberciliğinde, magazin haberlerinde ve gazetelerin hafta sonu eklerinde kullanılır.
Düz Piramit Tekniğine Göre Yazılmış Haber Örneği: "YUNAN BURUN ESTETİK AMELİYATLA DÜZELTİLEBİLİR! Yunan burnu ameliyatının oldukça zor olduğunu vurgulayan KBB ve Yüz Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Gürkan Kayabaşoğlu, geliştirdiği yeni cerrahi ile artık bunun mümkün olduğunu söyledi." Bu haberde ayrıntıdan başlanarak önemli unsurlar sona doğru yerleştirilmiş ve genellikle öyküleyici bir anlatım kullanılmıştır. Ters Piramit Tekniğine Göre Yazılmış Haber Örneği: "Erzurum'da, gece 02:00 sularında kaldırım taşıyla camını kırdıkları cep telefonu bayisine giren maskeli iki kişi, 25 saniye içerisinde 30 bin TL değerinde cep telefonu çaldı." Bu haberde en önemli bilgiler girişte verilmiş, ardından olayın detayları ve açıklaması yer almıştır. Ters piramit tekniği, özellikle güncel ve toplumu ilgilendiren haberlerde kullanılır.
Özel haberlerde ters piramit tekniği, en önemli bilgilerin başta verilmesi ve paragraf ilerledikçe bilgilerin önemliden daha az önemliye doğru sıralanması esasına dayanır. Bu teknik, özellikle güncel ve toplumu ilgilendiren haberlerde kullanılır. Ters piramit tekniğiyle yazılmış bir haberde genellikle giriş ve gövde bölümleri bulunur ve haber 20-28 cümleden oluşur.
Piramit, genellikle tepeleri ortak bir noktada birleşen, tabanları ise çokgenin kenarları olan üçgenlerden oluşan bir cisim olarak tanımlanır.
Düz piramit tekniği, haberin ayrıntıdan başlayarak önemli kısmının sona saklandığı bir haber yazım tekniğidir. Örnek bir düz piramit tekniği haberi: "Bakanlar Kurulu’nda Ecevit’in desteğinde 7’nci kez kuru fasulye yenildi. Abdullah Hüsrev, ‘Bakanlar Kurulu yiyince iyi çalışıyor’ dedi! Bakanlar Kurulu, kuru fasulyesiyle ünlü Hüsrev Lokantasının müdavimi oldu. Kuru fasulyeyi çok sevdiği bilinen Başbakan Bülent Ecevit’in isteği üzerine bugüne kadar 46 defa toplanan Bakanlar Kurulunda yedinci kez kuru fasulye yenildi...".
Eğitim
Gezegen yayınları iyi mi?
Gazlarda yayılma nasıl olur?
Hacim ve kütle bütün maddelerde ortak mıdır?
Geometrik şekiller tamamı PDF nereden indirilir?
Haliçli ve lagünlü kıyılar nerelerde görülür?
Gabro hangi kayaç türüdür?
Gerçek bir gazın hacmi neden ideal gazdan daha büyüktür?
Geometrik dizide ortak çarpan nasıl bulunur?
Galaksi ve galaktik arasındaki fark nedir?
Göktürk ve Uygur dönemi hakkında neler biliyoruz?
Geometrik optik hangi fizik dalı?
Fourier dönüşümünde sinc ne işe yarar?
Grafikte dikey çizgi neyi gösterir?
Gümüş nitrat kalemi ne işe yarar?
Gazoz sıvı-sıvı çözelti midir?
Formel mantık nedir?
Glikozaminoglikanlar ve protidoglikanlar arasındaki fark nedir?
Güneş sisteminde 8 gezegen neden tek sırada?
Güz döneminde kalınan ders bahar döneminde alınır mı?
Fizikte paralel bağ ne demek?
Fotoğrafta yarıçap nedir?
Görsel dikte nedir?
Gonozomal ve otozomal kalıtım nedir?
Güneş ve ay tutulması nasıl simüle edilir?
Fuzem nedir?
Fizyoloji kitabı PDF nereden indirilir?
Grassroots C semineri kaç gün?
Gamet oluşumu ve döllenme nedir?
Gümüşhane'de 6 Şubat'ta okullar tatil mi?
Geniş açıya sahip bir üçgen nasıl çizilir?
Gök cisimlerinin dizilişi nasıl görünür?
Halil İnalcık ne yapmıştır?
Foça Jandarma Komando Okulu'nda kimler eğitim görüyor?
Gen testi için hangi patoloji?
H0 ve H1 hipotezi nasıl kurulur?
Gri ve beyaz madde arasındaki fark nedir?
Gökçeada neden volkanik ada?
Güneş'in diğer adı nedir ve anlamı?
Halil İnalcığın kaç tane doktora tezi var?
Gümüşhane Üniversitesi duyuruları nasıl takip edilir?