Kanyon ve vadi arasındaki temel farklar şunlardır :
Türkiye'deki bazı kanyon ve vadiler: Saklıkent Kanyonu, Muğla. Ihlara Vadisi, Aksaray. Valla Kanyonu, Kastamonu. Köprülü Kanyon, Antalya. Arapapıştı (İnceğiz) Kanyonu, Aydın. Ulubey Kanyonu, Uşak. Şahinderesi Kanyonu, Balıkesir. Lamas Kanyonu, Mersin. Yazılı Kanyon Tabiat Parkı, Isparta. Çatak Kanyonu, Kastamonu.
Vadi kelimesi, iki farklı anlamda kullanılabilir: 1. Coğrafya terimi olarak vadi, iki dağ arasında kalan çukurca arazi veya geçit, koyak anlamına gelir. 2. Mecaz anlamda vadi, çalışma alanı, tutulan yol, benimsenen tarz demektir.
Akarsu yatağı, akarsuyun içinde aktığı doğal oluk şeklindeki yoldur. Akarsu yatakları, bazen boğaz veya kanyon şeklindeki vadilerde olduğu gibi, kendilerini iki taraftan sınırlayan yüksek ve dik yamaçlarla belirgin olabilir. Akarsular, yataklarını çözülme ve kütle hareketleriyle derine ve yana doğru aşındırarak derinleştirir ve genişletir. Bazı vadi türleri: Yarma vadi: Akarsuyun iki düzlük arasında bulunan sert kütleyi aşındırması sonucunda oluşur. Çentik vadi: Akarsuların derine doğru güçlü aşındırması sonucu V şeklinde oluşur. Kanyon vadi: Dirençli ve çatlaklı taşlar içinde, derinlemesine aşındırma ile oluşur. Tabanlı vadi: Akarsu yatağını taban seviyesine yaklaştırdığında, derine aşındırma yavaşlar ve yanal aşındırma ile oluşur.
Tabanlı ve yarma vadi arasındaki temel fark, oluşum şekilleridir: 1. Tabanlı Vadi: Akarsu aşındırmasının ileri safhalarında oluşur ve vadi tabanı ova özelliği kazanır. 2. Yarma Vadi (Boğaz Vadi): Yüksek dağ sıralarını enine yarıp geçen akarsular tarafından oluşturulur.
Kanyonların bazı özellikleri: Oluşum: Kalker kayaların arasından akan suyun derinlere giderek aşındırmasıyla oluşur. Yapısal Özellikler: Kanyon duvarlarının yapıları erozyon ve aşınmaya dayanıklı sert kayalardan oluşur; genellikle granit veya kumtaşı gibi oluşumlar görülür. Şekillenme: Kayaların fiziki yapısı ve sağlamlığına bağlı olarak çeşitli şekiller alır. Türleri: Dağ tipi kanyonlar: Utah'taki Provo Kanyonu veya Kaliforniya'daki Yosemite Vadisi gibi, genellikle dağlar arasında açılan yarıklardır. Kutu kanyonlar: Dağların içinde veya sadece bir tarafında açıklığı olan kanyonlardır. Yarık kanyonlar: Düz duvarlara sahip çok dar kanyonlardır. Denizaltı kanyonları: Kıta yamacının deniz tabanındaki dik kenarlı vadilerdir. Konum: Kurak bölgelerde daha sık görülür, çünkü fiziksel ayrışma bu bölgelerde daha etkilidir. Örnekler: Büyük Kanyon (ABD), Ihlara Vadisi (Türkiye), Arapapıştı Kanyonu (Aydın).
Kanyon vadiler, genellikle akarsuların derine doğru aşındırması ile oluşur. Kanyon oluşumunda etkili olan faktörler: Erozyon: Su, rüzgar ve buzun aşındırıcı etkisi. Tektonik hareketler: Yer kabuğunun ayrılması veya çarpışması. Fiziksel aşınma: Sıcaklık dalgalanmaları ve donma-çözülme süreçleri. Kimyasal aşınma: Su ve kimyasalların kayalarla reaksiyonu. Biyolojik aşınma: Bitki kökleri ve mikroorganizmaların etkisi. Kanyonlar, ayrıca iki dağ zirvesi arasındaki yarıktan da görülebilir. Türkiye'de kanyon vadilere örnek olarak Antalya'daki Köprülü Kanyon, Kastamonu'daki Valla ve Ersizlerdere Kanyonu, Artvin'deki Cehennemdere Kanyonu ve Muğla'daki Saklıkent Kanyonu verilebilir. Dünya'nın en büyük kanyonlarından biri, ABD'nin Arizona eyaletinde bulunan Büyük Kanyon'dur.
Kanyon kelimesi, bir akarsuyun kalkerli bir alanda oyarak oluşturduğu derin, dar boğaz anlamına gelir.
Doğa ve Hayvanlar
Kan damlasi çiçeği nerede yetişir?
Kajunun ana vatanı neresi?
Kaplan mı daha tehlikeli aslan mı?
Hollanda lop tavşan kaç çeşittir?
Kamelya ve kamelia aynı mı?
Kanaryalar kaç tane yumurta yapar ve kaç günde çıkar?
Kara mamba ve kara yılan aynı mı?
Kaplumbağa omurgalı hayvan mıdır?
Kahverengi Tavşan kaç yıl yaşar?
Kangal en iyi bekçi köpeği mi?
Himalaya tavşanı kaç yıl yaşar?
Horoz tavukla çiftleşmezse ne olur?
Kanguru yavrusu kesede ne kadar kalır?
Karadeniz köstebeği neden tehlikeli?
Kapibaralar neden tehlikeli?
Kakaonun yetişmesi için hangi ağaç gerekir?
Jako ve İskender papağanı neden konuşmaz?
Kara sinekler neden tehlikeli?
Kaknus kuşu neden ölür?
Kapalı tuvalet mi açık tuvalet mi?
Kangal çiftleşmesi ne zaman olur?
Japon balığı patlak göz düzelir mi?
Hills mi daha iyi Royal Canin mi?
Kaktüsü en hızlı ne büyütür?
Japon balığının en uzun yaşayan cinsi hangisi?
Karaburunda nergis ne zaman olur?
Kale İlaçlama hangi haşerelere etkili?
Hindi başlangıç yemi kaç hafta verilir?
Japon balığının rahat yaşaması için su sıcaklığı kaç olmalı?
Kaktus sukkulent ne zaman çiçek açar?
Japon balıkları kaç yıl sonra küçük kalır?
Jersey inek en çok nerede yetişir?
Japon köpeklerinin ömrü ne kadardır?
Karadeniz iklimi özellikleri nelerdir?
Kamalak ağacı ne işe yarar?
Japon balığı hava kesesi nasıl düzelir?
Hindistan cevizi Hindistan'dan önce nerede yetişiyordu?
Ilgaz Milli Parkı'nda kar var mı?
Kaktüs çöl bitkisi mi?
Kahverengi kuş türleri nelerdir?