Küçük ve büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler nelerdir?

Küçük ve büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler nelerdir?

Küçük ve büyük ünlü uyumuna uymayan kelimelerden bazıları şunlardır:

• Küçük ünlü uyumuna uymayan kelimeler :

  • avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavurmak, kavuşmak, savurmak, yağmur;
  • aktör, alkol, bandrol, daktilo, kabul, doktor, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur;
  • kuralcı, güzellik

• Büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler :

  • anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman;
  • ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret;
  • akşam-leyin, bakla-gil, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor

Ayrıca, -gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz. -daş eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz. -ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz

Büyük ünlü uyumu, Türkçe kelimeler için geçerli olup, yabancı kökenli kelimelerde aranmaz

Büyük Ünlü Uyumu nasıl bulunur örnek?

Büyük ünlü uyumunu bulmak için, bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin kalınlık-incelik durumuna bakılır. Örnekler: Büyük ünlü uyumuna uyan kelimeler: adım, ağız, ayak, burun, dalga, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman. Büyük ünlü uyumu kuralları: Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olur. Bir kelimenin birinci hecesinde ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur.

Kalın ünlü ve ince ünlü uyumu nedir?

Büyük ünlü uyumu (kalınlık-incelik uyumu), Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa diğer hecelerdeki ünlülerin de kalın, ilk hecede ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa diğer hecelerde de ince ünlü bulunması gerektiğini belirten bir kuraldır. Türk alfabesindeki ünlü harfler: Kalın ünlüler: a, ı, o, u. İnce ünlüler: e, i, ö, ü. Örnekler: Büyük ünlü uyumuna uyan kelimeler: "Türkçemiz" (ince, ince, ince), "vatanım" (kalın, kalın, kalın). Büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler: "tiyatro" (ince, kalın, kalın), "kalemlik" (kalın, ince, ince).

Büyük-küçük ünlü uyumu kaça ayrılır?

Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. 1. Büyük Ünlü Uyumu: - Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü kalın ise diğer hecelerdeki ünlüler de kalın, ilk hecesindeki ünlü ince ise diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur. 2. Küçük Ünlü Uyumu: - Türkçe bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur.

Geniş ve dar ünlü nedir?

Geniş ünlüler ve dar ünlüler, Türkçedeki ünlülerin (sesli harflerin) sınıflandırılma türlerinden ikisidir. Geniş ünlüler: Ağız boşluğu geniş ve alt çene açıkken çıkan ünlülerdir. Dar ünlüler: Ağız boşluğu dar ve alt çene daha az açıkken çıkan ünlülerdir.

Küçük ünlü uyumu nedir?

Küçük ünlü uyumu, Türkçedeki ses uyumlarından biridir ve düz ünlü ile yuvarlak ünlülerin belirli kurallara göre sıralanmasını ifade eder. Küçük ünlü uyumunun iki kuralı vardır: 1. Düzlük kuralı: Bir sözcüğün herhangi bir hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa, bunu izleyen tüm hecelerde de düz ünlü bulunmalıdır. 2. Yuvarlaklık kuralı: Bir sözcüğün herhangi bir hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa, bunu izleyen ilk hecede geniş düz (a, e) veya dar yuvarlak (u, ü) ünlü bulunmalıdır. Küçük ünlü uyumuna uymayan bazı kelimeler: avuç; çamur; kavun; kavuşmak; yağmur. Yabancı dillerden gelen kelimelerde küçük ünlü uyumu aranmaz: aktör; alkol; bandrol; daktilo; doktor.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün büyük ünlü uyumuna uymama gerekçesi ötekilerden farklıdır?

Doğru cevap A seçeneği: A) Bu kitabı okurken tüm sıkıntılarımı unuttum. Diğer seçeneklerin gerekçeleri: B) Bazen, keşke onunla daha çok ilgilenseydim diyorum. C) İstanbul dünyanın incisi olarak kabul edilir. D) Şair, şiirlerinde çok kullanılan imgelerden uzak durmuş. Açıklama: Büyük ünlü uyumu, bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin kalınlık-incelik bakımından uyumlu olmasını gerektirir.

Küçük ünlü uyumunu bozan ekler nelerdir?

Küçük ünlü uyumunu bozan bazı ekler şunlardır: -gil; -mtırak; -ki (aitlik eki); -ken (zarf-fiil eki); -leyin (isimden zarf yapan ek); -daş/-taş (isimden isim yapan ek). Ayrıca, şimdiki zaman eki -yor da küçük ünlü uyumunu bozar. Örnekler: kavun-u; konsolos-luk; muzır-lık; müzik-çi; yağmur-luk. Alıntı kelimelerde ise bu kural aranmaz.