Kökte ses değişimi , Türkçe sözcük köklerinde yapım veya çekim eki alındığında meydana gelen değişimdir
Bazı kökte ses değişimi örnekleri :
Kökte ses değişimi, ünsüz yumuşaması, ünsüz sertleşmesi, ünlü türemesi, ünlü daralması gibi farklı isimlerle de anılır
Kökte meydana gelen ses olayları şunlardır: 1. Ünlü Düşmesi: Kelime köküne ek alındığında, aradaki harflerden birinin düşmesi durumudur. 2. Ünlü Türemesi: Kelime köküne ek alındığında araya yardımcı bir harf daha girmesi durumudur. 3. Ünlü Daralması: E ve a harflerinin daralarak ı ve i harflerine dönüşmesi durumudur. 4. Ünsüz Yumuşaması: P, ç, t ve k harfleri ile biten kelimelerin, aldıkları ek sonrası yumuşayarak b, c, d, g ve ğ harflerine dönüşmesi durumudur. 5. Ünsüz Sertleşmesi: p, ç, t ve k harfleri ile biten kelimelerin, b, c, g ve d ile başlayan ekler alması sonucu bu eklerin sertleşerek p, ç, t ve k harflerinden birine dönüşmesi durumudur.
Hayır, ses bilgisi ve ses olayı aynı şey değildir. Ses bilgisi, sözcüklerin temelini oluşturan sesleri, harfleri ve bunlarla ilgili kuralları ele alan ana başlıktır. Ses olayları ise, ses bilgisi başlığı altında incelenen, seslerin kelime ve heceleri oluştururken yer değiştirme, düşme, yumuşama, türeme gibi değişimler yaşamasıyla ortaya çıkan durumlardır.
Ses bilgisi, sözcüklerin temelini oluşturan sesleri, harfleri ve bunlarla ilgili kuralları ele alan bir dil bilgisi dalıdır. Ses bilgisi, üç ana başlıkta incelenir: 1. Sesler ve harfler. 2. Ünlü uyumları. 3. Ses olayları. Ayrıca, ses bilgisi; genel ses bilgisi, karşılaştırmalı ses bilgisi, betimsel ses bilgisi gibi farklı alanlara da ayrılır.
Ses değişmesi örnekleri arasında şunlar sayılabilir: Ünsüz değişimi: b-m değişimi: canbaz-cambaz, saklanbaç- saklambaç. d>t değişimi: emektar, taraftar. ğ>v değişimi: öğmek-övmek, döğmek- dövmek. c>ç değişimi: içtihat, tescil, mescit. b>p değişimi: nispet, tespit, tespih. Ünlü değişmesi: art ünlülerin önlüleşmesi: yana > yine, yaşıl > yeşil. ön ünlülerin artlılaşması: tenri > Tanrı, ben+ke > bana. geniş ünlülerin darlaşması: baş+la-yor > başlıyor. yuvarlak ünlülerin düzleşmesi: üçüri > için, büt->bil-. Diğer ses değişmeleri: aykırılaşma: aşçı, aktar, tandır. göçüşme: köprü=körpü, kibrit=kirbit.
Ses, maddelerin titreşmesi sonucu oluşan ve bulunduğu ortamda dalgalar hâlinde yayılan bir enerji türüdür. Ses oluşumu için bir kaynağa ihtiyaç vardır. Sesin oluşumu şu şekilde gerçekleşir: Titreşim. Basınç değişimi. Dalga oluşumu. Yayılma.
Türkçe ses bilgisi, ünlüler ve ünsüzler olmak üzere iki ana başlığa ayrılır. Ünlüler, ses yolunda bir engele çarpmadan çıkan seslerdir. Ünsüzler, ses yolunda bir engele çarparak çıkan seslerdir. Ayrıca, ünsüzler ses tellerinin titreşime uğrayıp uğramamalarına göre yumuşak ünsüzler ve sert ünsüzler olarak ikiye ayrılır. Türkçe ses bilgisi, ünlülerin ve ünsüzlerin çeşitli özelliklerine göre daha detaylı sınıflandırmalara da tabi tutulabilir.
Yardımcı ses, Türkçede iki ünlü harf yan yana gelemeyeceği için, ünlü ile biten bir kök veya gövdenin sonuna eklenen ve yine bir ünlü ile başlayan ekin önüne (iki ünlü arasına) gelen ünsüzü belirtir. Yardımcı sesler: /y/ sesi. /n/ sesi. /s/ ve /ş/ sesleri. Bu sesler, kelimenin daha kolay okunmasını sağlar ve cümlede anlam ilişkileri kurar.
Blog
Kit ne anlama gelir?
Kurdelenin diğer adı nedir?
Kural dışı ne demek TDK?
Kimse zannettiği kadar meşgul değildir kimin sözü?
Koç burcunu ne değiştirir?
Kebir ne anlama gelir?
Köşe olmak deyim mi?
Koç burcu hangi astroloji?
Kutup yıldızı kolye ne anlama gelir?
Koca kelimesinin kaç tane eş anlamı vardır?