Türkçede dört dilek kipi vardır:
Haber (bildirme) kipleri, eylemin yapıldığı veya yapılacağı zamanı bildirir. Haber kipleri: Görülen (bilinen, belirli) geçmiş zaman: "-di, -miş" ekleri. Öğrenilen (duyulan, belirsiz) geçmiş zaman: "-mış, -miş, -muş, -müş" ekleri. Şimdiki zaman: "-yor" eki. Gelecek zaman: "-ecek, -acak" ekleri. Geniş zaman: "-er, -ar" ekleri. Dilek kipleri: Gereklilik kipi: "-meli, -malı" ekleri. İstek kipi: "-e, -a" ekleri. Şart kipi: "-se, -sa" ekleri. Emir kipi: Eki yoktur, kişi ekleriyle çekimlenir.
Dilek kiplerine bazı örnekler: İstek kipi: "Yarın sen de bizimle gelsen." Gereklilik kipi: "Hafta sonuna kadar bu kitabı okumalıyım." Dilek-şart kipi: "Havalar ısınsa da pikniğe gidebilsek." Emir kipi: "Şu dosyaları müdürün odasına götür." Haber kiplerine bazı örnekler: Şimdiki zaman kipi: "Şu an sizinle konuşuyorum." Gelecek zaman kipi: "Yarın otobüse bineceğim." Geniş zaman kipi: "Her sabah yüzümü yıkarım." Geçmiş zaman kipi: "Ali düştü."
Dilek ve haber kipleri arasındaki temel fark, zaman anlamının varlığı veya yokluğudur: Haber (bildirme) kipleri, eylemin gerçekleştiği zamanı bildirir ve zaman ekleri taşır. Örnekler: Şimdiki zaman: "-yor". Gelecek zaman: "-ecek, -acak". Geniş zaman: "-er, -ar". Dilek (tasarlama) kipleri ise bir dileği, isteği, tasarlanan bir hareketi anlatır ve zaman anlamı taşımaz. Örnekler: Gereklilik kipi: "-meli, -malı". İstek kipi: "-e, -a". Şart kipi: "-se, -sa". Emir kipi: Eki yoktur, sadece kişi ekleriyle çekimlenir.
Dilek kiplerine örnek cümleler: İstek kipi: Yarın pazardan biraz sebze alayım, sana getireyim. Bu gece erken yatayım, yarın okulda uykulu görünmeyeyim. Gereklilik kipi: Bu şekilde davranmamalısın, böyle yapmamalısın. Sağlıklı bir vücut için her gün spor yapmalısın. Emir kipi: Buraya gel, ortaya git, hemen konuş. O kitabı oradan alın. Dilek-şart kipi: Keşke sınavı kazansa. Havalar bir ısınsa da deniz kenarına gitsek.
Dilek kelimesi, istek, arzu, niyet anlamlarına gelir. Dilek isminin anlamı ise şu şekilde açıklanabilir: Bir şeyin gerçekleşmesine yönelik duyulan istek, şevk, talep; Temenni; Tatlı dilli, güler yüzlü, hoş sohbet kişi. Ayrıca, çeşitli mitolojik ve halk inançlarında dilekler, tanrı veya doğa üstü varlıklar tarafından gerçekleştirilmesi beklenen arzuları ifade eder.
Dilek kipleri şu eklerle oluşturulur: İstek kipi: "-e, -a" ekleri ile oluşturulur. Dilek-koşul kipi: "-se, -sa" ekleri ile oluşturulur. Gereklilik kipi: "-meli, -malı" ekleri ile oluşturulur. Emir kipi: Ek almaz, kişi ekleriyle çekimlenir. Örnekler: İstek kipi: "Şoför bey, müsait bir yerde ineyim". Dilek-koşul kipi: "Yarın sen de bizimle gelsen". Gereklilik kipi: "Hafta sonuna kadar bu kitabı okumalıyım". Emir kipi: "O mesajı sakın cevap verme!".
"La" eki, dilek kiplerinden biri olan istek kipine dahildir.
Blog
Kaçamak yapmak ne anlama gelir?
Kit ne anlama gelir?
Kurdelenin diğer adı nedir?
Kural dışı ne demek TDK?
Kimse zannettiği kadar meşgul değildir kimin sözü?
Koç burcunu ne değiştirir?
Kebir ne anlama gelir?
Köşe olmak deyim mi?
Koç burcu hangi astroloji?
Kutup yıldızı kolye ne anlama gelir?
Koca kelimesinin kaç tane eş anlamı vardır?
Koç yönetici gezegen Mars nasıl etkiler?
Kentsel dönüşüm yarısı bizden kampanyası ne zaman başlıyor?
Kodaman ve patron aynı mı?
Koku bulmaca ne demek?
Köşeli parantez yerine kare parantez kullanılır mı?
Kök çakra neresi?
Kurgusal ne demek?
Köpek patisi nasıl denir?
Kolay gele yerine ne kullanılır?
Korece ve Japonca neden Altay dili?
Konulu ve cilveli ne demek?
Kuzey Ay düğümü Akrep hangi ev?
Körle yatan şaşı kalkar ne anlama gelir?
Kayseri'de en büyük ilçe Kocasinan mı?
Kaç tane büyükşehir ve ilçe var?
Kiril alfabesi Latin alfabesine nasıl çevrilir?
Kids kime denir?
Komut ve emir aynı şey mi?
Kırgız Türkçesini öğrenmek zor mu?
Kocaeli İzmit mahalle sınırları nasıl belirlenir?
Kelem hangi yöreye ait?
Kurallı ve devrik cümle nedir etkinlik?
Kılıç Prensi ters ne anlama gelir?
Kayınconun eşine neden yenge denir?
Kırklareli'nin kaç tane ilçesi var?
Kepez Aras Kargo hangi mahallede?
Kilis'te doğalgaz var mı?
Kaç çeşit basit fiil vardır?
Korkaklara ne denir?