Türkçede dört dilek kipi vardır:
Haber (bildirme) kipleri, eylemin yapıldığı veya yapılacağı zamanı bildirir. Haber kipleri: Görülen (bilinen, belirli) geçmiş zaman: "-di, -miş" ekleri. Öğrenilen (duyulan, belirsiz) geçmiş zaman: "-mış, -miş, -muş, -müş" ekleri. Şimdiki zaman: "-yor" eki. Gelecek zaman: "-ecek, -acak" ekleri. Geniş zaman: "-er, -ar" ekleri. Dilek kipleri: Gereklilik kipi: "-meli, -malı" ekleri. İstek kipi: "-e, -a" ekleri. Şart kipi: "-se, -sa" ekleri. Emir kipi: Eki yoktur, kişi ekleriyle çekimlenir.
Dilek kiplerine bazı örnekler: İstek kipi: "Yarın sen de bizimle gelsen." Gereklilik kipi: "Hafta sonuna kadar bu kitabı okumalıyım." Dilek-şart kipi: "Havalar ısınsa da pikniğe gidebilsek." Emir kipi: "Şu dosyaları müdürün odasına götür." Haber kiplerine bazı örnekler: Şimdiki zaman kipi: "Şu an sizinle konuşuyorum." Gelecek zaman kipi: "Yarın otobüse bineceğim." Geniş zaman kipi: "Her sabah yüzümü yıkarım." Geçmiş zaman kipi: "Ali düştü."
Dilek ve haber kipleri arasındaki temel fark, zaman anlamının varlığı veya yokluğudur: Haber (bildirme) kipleri, eylemin gerçekleştiği zamanı bildirir ve zaman ekleri taşır. Örnekler: Şimdiki zaman: "-yor". Gelecek zaman: "-ecek, -acak". Geniş zaman: "-er, -ar". Dilek (tasarlama) kipleri ise bir dileği, isteği, tasarlanan bir hareketi anlatır ve zaman anlamı taşımaz. Örnekler: Gereklilik kipi: "-meli, -malı". İstek kipi: "-e, -a". Şart kipi: "-se, -sa". Emir kipi: Eki yoktur, sadece kişi ekleriyle çekimlenir.
Dilek kiplerine örnek cümleler: İstek kipi: Yarın pazardan biraz sebze alayım, sana getireyim. Bu gece erken yatayım, yarın okulda uykulu görünmeyeyim. Gereklilik kipi: Bu şekilde davranmamalısın, böyle yapmamalısın. Sağlıklı bir vücut için her gün spor yapmalısın. Emir kipi: Buraya gel, ortaya git, hemen konuş. O kitabı oradan alın. Dilek-şart kipi: Keşke sınavı kazansa. Havalar bir ısınsa da deniz kenarına gitsek.
Dilek kelimesi, istek, arzu, niyet anlamlarına gelir. Dilek isminin anlamı ise şu şekilde açıklanabilir: Bir şeyin gerçekleşmesine yönelik duyulan istek, şevk, talep; Temenni; Tatlı dilli, güler yüzlü, hoş sohbet kişi. Ayrıca, çeşitli mitolojik ve halk inançlarında dilekler, tanrı veya doğa üstü varlıklar tarafından gerçekleştirilmesi beklenen arzuları ifade eder.
Dilek kipleri şu eklerle oluşturulur: İstek kipi: "-e, -a" ekleri ile oluşturulur. Dilek-koşul kipi: "-se, -sa" ekleri ile oluşturulur. Gereklilik kipi: "-meli, -malı" ekleri ile oluşturulur. Emir kipi: Ek almaz, kişi ekleriyle çekimlenir. Örnekler: İstek kipi: "Şoför bey, müsait bir yerde ineyim". Dilek-koşul kipi: "Yarın sen de bizimle gelsen". Gereklilik kipi: "Hafta sonuna kadar bu kitabı okumalıyım". Emir kipi: "O mesajı sakın cevap verme!".
"La" eki, dilek kiplerinden biri olan istek kipine dahildir.
Blog
Korece'de kelime nasıl yapılır?
Korkma neden yazıldı?
Kürtçede merhaba yerine ne kullanılır?
Kriyosfer yazımı nasıl yapılır?
Keşke hangi dilek kipidir?
Kufi kafada ne anlama gelir?
Kötülüğe iyilikle karşılık vermek ne anlama gelir?
Kürtçe iyi misin nasıl sorulur?
Kürtçe kuzum ne demek?
Kayseri Melikgazi acemi birliği usta birliği nereye gönderiyor?
Komünyon almak ne anlama gelir?
Kompetenz ve kompetans ne demek?
Kerpeten hangi yöreye ait?
KJ ne anlama gelir?
Kaç tane İngilizce ülke var?
Kurna ne anlama gelir?
Keşbiş olsun ne demek?
Kroner ne demek?
Kiril Alfabesi'nde kaç Türkçe harf var?
Küt ve küte aynı mı?
Komando brövesi hangi kuvvetlerde var?
Kulaktan kulaga oyununda neden yanlışlar olur?
Kolektif House Maslak kaç kişilik?
Kova burcu yükseleni terazi nasıl olur?
Kemal Kılıçdaroğlu adaylığa çıktığında kaç yaşındaydı?
Koçtaş ve Yapı Market aynı mı?
Küçümsemek ne anlama gelir?
Kofik hangi yöreye ait?
Konuşma ve yazı dili arasındaki farklar nelerdir?
Küçücük ve minicik küçültme sıfatı mı?
Konç yüksekliği ne olmalı?
Kent D-Range Blue hangi ülkenin malı?
Kaç çeşit zekât vardır ve kimlere verilir?
Kitap ve eser eş anlamlı mı?
Kör yerine ne kullanılır?
Konuk eş anlamlısı nedir?
Kozmik ne anlama gelir?
Koşullu ve şartsız ne demek?
Kaşmer ve kaşmeran aynı mı?
Keder yerine ne kullanılır?