Üç çeşit ünlem cümlesi vardır:
Anlamlarına göre cümle türleri şu şekilde incelenebilir: Olumlu cümle. Olumsuz cümle. Soru cümlesi. Ünlem cümlesi. Emir cümlesi. Şart cümlesi. İstek cümlesi. Gereklilik cümlesi. Ayrıca, varsayım, öz eleştiri, karşılaştırma, hayıflanma, pişmanlık, küçümseme, tahmin, çıkarım, yadsıma gibi cümle türleri de anlamlarına göre incelenebilir.
Ünlem cümlelerinde ünlem işareti (!) kullanılır. Ünlem işareti, sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur. Örnekler: Hava ne kadar da sıcak! Bravo, çok iyi bir konuşmaydı! Eyvah, ev yanıyor! Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!
"Ve" bağlacı, cümleleri birbirine bağlamak, eşitlik veya benzerlik ifade etmek, sıralama yapmak ve neden-sonuç ilişkisi kurmak gibi çeşitli amaçlarla kullanılır. Örnek cümleler: Cümleleri bağlama: "Yağmur yağıyor ve hava soğuyor". Eşitlik veya benzerlik ifade etme: "Kedi ve köpek". Sıralama yapma: "Defter, kitap ve kalem". Neden-sonuç ilişkisi: "Çok çalıştım ve sınavı geçtim". Ayrıca, "ve" bağlacı, cümle başında kullanılarak anlamı kuvvetlendirmek ve vurgu yapmak amacıyla da kullanılabilir.
Ünlem işaretinin kullanıldığı cümleler, vurgulanarak okunur. Bazı örnek cümleler: "Ne mutlu Türk'üm diyene!". "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz, ileri!". "Eyvah, ev yanıyor!". "Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın bu toprak bir devrin battığı yerdir". "Vay canına! Çok başarılı bir tablo olmuş". "Hey, sana diyorum!". "Oh! Sonunda güzel haberi aldık". "Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken / Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!". "Adam, akıllı (!) olduğunu söylüyor". "Günde bin(!) test sorusu çözecekmiş".
Ünlem işareti (!), çeşitli duygu ve heyecanları bildiren cümle ve ifadelerin sonuna konulan bir noktalama işaretidir. Ünlem işaretinin bazı kullanım alanları: Duygusal ifadeler: Sevinç, kıvanç, acı, korku, heyecan, endişe, şaşma gibi duyguları bildirmek için kullanılır. Seslenme ve hitap: Uyarı, seslenme ve hitap bildiren sözlerden sonra kullanılır. Alay ve iğneleme: Alay, iğneleme, kinayeli cümlelerde kullanılır. Ünlem ifadeleri: "Vay, oh, bre, ah, vay canına" gibi ünlem bildiren ifadelerden sonra kullanılır.
Ünlem kuramı, dilin doğuşunu insanların çeşitli olaylar karşısında duydukları duyguları ifade etmek için çıkardıkları ünlemlere dayandırır. Bu kurama göre, insanlar zamanla bu ünlemleri sözcüklere dönüştürmüş ve bu kelimeler, çeşitli kavramları karşılayarak dilin ilk kelimeleri olmuştur. Ünlem kuramını savunan bazı isimler şunlardır: Max Müller ve Charles Darwin. Alman bilgin Wunt.
Ünlem ve seslenme arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Ünlem, sevinç, korku, heyecan, acıma, şaşma gibi duyguları coşkulu bir şekilde anlatan veya hitap (seslenme) gibi durumları belirten kelimelerdir. Seslenme, daha çok birinin dikkatini çekmek, onu uyarmak, ona seslenmek amaçlı ünlemlerdir. Örnekler: Ünlem: "Hava ne kadar da sıcak!". Seslenme: "Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken / Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!".
Blog
Kaçamak yapmak ne anlama gelir?
Kit ne anlama gelir?
Kurdelenin diğer adı nedir?
Kural dışı ne demek TDK?
Kimse zannettiği kadar meşgul değildir kimin sözü?
Koç burcunu ne değiştirir?
Kebir ne anlama gelir?
Köşe olmak deyim mi?
Koç burcu hangi astroloji?
Kutup yıldızı kolye ne anlama gelir?
Koca kelimesinin kaç tane eş anlamı vardır?
Koç yönetici gezegen Mars nasıl etkiler?
Kentsel dönüşüm yarısı bizden kampanyası ne zaman başlıyor?
Kodaman ve patron aynı mı?
Koku bulmaca ne demek?
Köşeli parantez yerine kare parantez kullanılır mı?
Kök çakra neresi?
Kurgusal ne demek?
Köpek patisi nasıl denir?
Kolay gele yerine ne kullanılır?
Korece ve Japonca neden Altay dili?
Konulu ve cilveli ne demek?
Kuzey Ay düğümü Akrep hangi ev?
Körle yatan şaşı kalkar ne anlama gelir?
Kayseri'de en büyük ilçe Kocasinan mı?
Kaç tane büyükşehir ve ilçe var?
Kiril alfabesi Latin alfabesine nasıl çevrilir?
Kids kime denir?
Komut ve emir aynı şey mi?
Kırgız Türkçesini öğrenmek zor mu?
Kocaeli İzmit mahalle sınırları nasıl belirlenir?
Kelem hangi yöreye ait?
Kurallı ve devrik cümle nedir etkinlik?
Kılıç Prensi ters ne anlama gelir?
Kayınconun eşine neden yenge denir?
Kırklareli'nin kaç tane ilçesi var?
Kepez Aras Kargo hangi mahallede?
Kilis'te doğalgaz var mı?
Kaç çeşit basit fiil vardır?
Korkaklara ne denir?